Hayvan Haklari Evrensel Bildirgesi metni, Uluslararasi Hayvan Haklari Birligi ve ona bagli ulusal birlikler tarafindan 21-23 Eylül 1977 tarihinde Londra’da hayvan haklari konusunda yapilan üçüncü uluslararasi toplantida kabul edildi. Hayvan Haklari Evrensel Bildirgesi ise, Paris’te UNESCO Sarayinda 15 Ekim 1978 tarihinde törenle ilan edildi.

 Tüm hayvanlar esit dogar ve esit yasama hakkina sahiptirler.

 Tüm hayvanlarin saygi görme hakki vardir. Bir tür hayvan olan insan, diger hayvanlari yok edemez. Hayvanlari kendi çikari için karsiliksiz kullanamaz.

 Hiçbir hayvana kötü ve zalimce davranilamaz. Bir hayvanin öldürülmesi zorunlu ise bu, bir anda ve aci çektirilmeden yapilmalidir.

 Vahsi hayvanlar kendi dogal çevrelerinde yasama ve çogalma hakkina sahiptir. Egitim amaciyla bile olsa vahsi hayvanlar özgürlüklerinden mahrum birakilamaz.

 Evcil hayvanlar, uyumlu bir biçimde ve özgürlük içinde yasama hakkina sahiptir. Insanlarin kendi çikarlari için evcil hayvanlarin yasama kosullarinda yapacaklari her türlü degisiklik, haklara aykiridir.

 Evcil hayvanlar, dogal yasama sürelerine uygun uzunlukta yasama hakkina sahiptir.

 Tüm çalisan hayvanlar (at, esek…) is süresinin sinirlandirilmasi, isin daha az yorucu olmasi, güçlerini artirici bir beslenme ve dinlenme hakkina sahiptir.

 Hayvanlara fiziksel ya da psikolojik aci çektiren deney yapmak, hayvan haklarina aykiridir.

 Beslenmek için bakilan hayvanlar barindirilmali, tasinmali ve ölümleri de korkutmadan ve aci çektirmeden olmalidir.

 Hayvanlar, insanlar tarafindan eglence amaçli kullanilamazlar. Hayvanlarin seyrettirilmesi ve hayvanlarla gösteri yapilmasi, hayvan onuruna aykiridir.

 Zorunlu olmaksizin bir hayvanin öldürülmesi, yasama karsi islenmis bir suçtur.

 Çok sayida vahsi hayvanin öldürülmesine neden olan safariler ve av partileri, hayvanlara karsi yapilmis bir soykirimdir. Dogal çevrenin kirletilmesi, yikilip yok edilmesi de soykirima esdegerde alçakça bir davranistir.

 Hayvanlarin ölüsüne de saygi göstermek gerekir. Hayvanlarin öldürüldügü siddet sahneleri, sinemalarda ve televizyonlarda yasaklanmalidir.Ama hayvanlara yapilan saldirilari kinamak amacinda olan filmlerde bu sinirlama yoktur.

 Hayvanlari koruma kuruluslari, devlet katinda temsil edilmelidir. Hayvan haklari da insan haklari gibi yasayla korunmalidir.   

 TÜRKIYE’DE HAYVAN HAKLARI

       Çevre Bakanligi’nca hazirlanan ve TBMM Genel Kurul gündeminde bulunan “Hayvanlari Koruma Kanunu Tasarisi”, hayvanlarin korunmasi ve yasama haklarinin güvence altina alinmasi amaciyla hazirlandi. Kanun tasarisinin amaci, basta evcil hayvanlar olmak üzere tüm hayvanlarin, insan ve doga kaynakli magduriyetlerinin önlenmesini, gözetilmesini, bakimlarini, kötü muamelelerden uzak tutulmalarini, üremelerini, canlarinin ve sagliklarinin korunmasini saglamak.

       Bu amaca ulasmak için hayvanlarin korunmasina iliskin gelistirilen temel ilkeler sunlar:

 Bütün hayvanlar esit dogar ve bu kanun hükümleri çerçevesinde yasama hakkina sahiptir. Ancak kanuni istisnalar ve insan gidasi olarak yararlanilan hayvanlar bu hükmün disinda tutulmustur.

 Geleneksel olarak insanlarin çevresinde yasayan türden olan evcil hayvanlar, türüne özgü hayat sartlari içinde yasama özgürlügüne sahiptir. Sahipsiz hayvanlarin da sahipli hayvanlar gibi yasamalari desteklenir.

 Insanlar, hayvanlarin korunmalari, gözetilmeleri, bakimlari ve kötü muamelelerden uzak tutulmalari için gerekli önlemleri alirlar.

 Hiçbir maddi kazanç ve menfaat amaci gütmeksizin sadece insani ve vicdani sorumluluklarla hayvan besleyen ve koruyan gerçek ve tüzel kisilerin desteklenmesi esastir.

 Yabani hayvanlarin yasama ortamlarindan koparilmamasi, dogada serbestçe yasayan bir hayvanin yakalanip özgürlükten yoksun birakilmamasi esastir.  

        Tasarida yer alan düzenlemelerden bazilari sunlar:

 Hayvan sahiplenen veya ona bakan kisi, hayvani barindirmak, türüne ve üreme yöntemine uygun olarak ihtiyaçlarini temin etmek, sagligina dikkat etmek ve asilarini yaptirmakla yükümlüdür.

 Hayvan sahiplenecek kisi, hayvanin sagligi ve yasam kosullari ile ilgili insan-hayvan etkilesimi ve çevre sagligi açisindan sorumludur.

 Hayvan sahipleri çevreye ve insanlara verecekleri zararlari ve rahatsizliklari tazmin etmekle yükümlüdür.

 Çevre Bakanligi, hayvan bulundurma ve sahiplenme sartlari ile rahatsizliklari önleyici tedbirleri, çikaracagi bir yönetmelikle belirleyecektir.

 Saglik nedenleri ile gerekli olmadikça, bir hayvana zor kullanarak yem yedirmek, aci, izdirap ya da zarar veren yiyecekler ile alkollü içki, sigara, uyusturucu vb. bagimlilik yapan yiyecekler veya içecekler verilmesi yasaktir.

 Hayvanlari tasiyan ve tasitanlar, onlari türüne ve özelligine uygun ortamlarda ve sartlarda tasimak, tasima esnasinda bakmakla yükümlüdür.

 Hayvanlarin kendi mekanlarinda yasamalarinin desteklenmesi esas olup, sahipsiz ve güçten düsmüs hayvanlarin öldürülmesi yasaktir.

 Hayvanlarda aci veren müdahalelerin uyusturmaksizin yapilmasi yasaktir.

 Sadece veteriner hekimler acil ve zorunlu müdahalelerde bulunabilirler.

 Hayvanlarin bilimsel olmayan tedavi ve deneylerde kullanilmasi yasaktir.

 Hayvanlara aci, izdirap, korku veren tibbi, ticari ve bilimsel deneylerin yerine alternatif yöntemlerin kullanilmasi esastir.

 Hayvanlarin ticareti esnasinda sagliklarinin iyi, satildiklari ve yasadiklari yerin temiz ve saglik sartlarina uygun olmasi zorunludur.

 Hayvanlarin dogal kapasitelerini veya gücünü asacak ve yaralanmalarina ya da aci çekmelerine yol açacak yöntemlerle egitmek, baska bir hayvan üzerinde siddetini denemek, onlarin aci çekmesine, yaralanmasina, sakatlanmasina ve ölümüne neden olabilecek sekilde dövüstürmek yasaktir.

 Her ilde valinin veya görevlendirecegi bir vali yardimcisinin baskanliginda, ilgili bakanlik ve gönüllü kuruluslarin da temsil edildigi “il hayvan koruma kurulu” olusturulacaktir.

 Kanun’un yürürlügünü müteakiben her türlü hayvan bulunduran tüzel kisiler, isletmeleri ile ilgili belgelere dayali bilgileri alti ay içerisinde il hayvan koruma kuruluna bildireceklerdir.

 Denetim konusunda Çevre Bakanligi ve mülki amirler yetkilidir.

 Hayvanlari koruma amaciyla kontrollerde bulunarak bu kanuna aykiri hususlari tespit, görevlilere haber vermek ve kötü muameleyi engellemek üzere hayvan koruma gönüllüleri görevlendirilecektir.

 Kanun’un amaç ve kapsamina uygun faaliyet ve çalismalarda bulunmak ve finansmani saglamak için Türkiye Hayvanlari Koruma Vakfi kurulacaktir.

 Egitici yayinlar, trafik kazalari, hayvanat bahçeleri, yasak ve izinler, koruma alanlari, koruma altina alma ile ilgili düzenlemeler yapilacaktir.

 Kanun hükümlerine uyulmamasi durumunda para cezalarini içeren ceza hükümleri devreye girecektir.